Sociale veiligheid is een belangrijke onderdeel van het creëren van een veilige werkomgeving. Maar wat is sociale veiligheid precies? Wat kun jij als bestuurder of toezichthouder doen om bij te dragen aan een sociaal veilige werkomgeving? Hieronder wordt alle basisinformatie uiteengezet.
Wat wordt bedoeld met sociale veiligheid?
Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) verwijst naar stress die ontstaat door ongewenst gedrag en te hoge werkdruk, en kan leiden tot lichamelijke, psychische en sociale klachten. PSA omvat ongewenst gedrag zoals pesten, agressie en geweld, discriminatie en (seksuele) intimidatie. De manier waarop mensen op de werkvloer met elkaar omgaan, beïnvloedt het welzijn van iedereen. De Arbowet, specifiek artikel 1, verplicht werkgevers om beleid te voeren om PSA te voorkomen of te beperken.
Op de website van ArboNed, een arbodienst voor mkb-ondernemers, en op het Arboportaal van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kun je meer informatie en praktische tools vinden over het omgaan met psychosociale arbeidsbelasting.
Psychosociale arbeidsbelasting is een wettelijke term. Sociale veiligheid of het creëren van een sociaal veilige omgeving is onderdeel van het verlagen van de psychosociale arbeidsbelasting.
Wat maakt sociale veiligheid extra belangrijk in de culturele sector?
In de culturele sector is het extra belangrijk om scherp te zijn op grensoverschrijdend gedrag. De vaak onzekere arbeidsomstandigheden, wisselende werktijden (vaak buiten kantooruren), sterke hiërarchische verhoudingen en fysiek contact dat in sommige delen van de sector onderdeel is van de werkzaamheden (denk aan dans, toneel en film), vormen extra risicofactoren voor de sociale veiligheid.
Wie is er verantwoordelijk voor de sociale veiligheid binnen een organisatie?
Iedereen binnen de organisatie draagt bij aan de sociale veiligheid, maar het is de formele verantwoordelijkheid van de werkgever.
Als toezichthouder ben je de werkgever van de directeur-bestuurder. Als bestuurslid of directeur-bestuurder ben je de werkgever van alle werknemers. Als bestuurder ben je daardoor verantwoordelijk voor de sociale veiligheid binnen de organisatie. Als toezichthouder ben je verplicht om een veilige werkomgeving te creëren voor de directeur-bestuurder en om toezicht te houden of de directeur-bestuurder op haar beurt weer zorgt voor een veilige werkomgeving voor de medewerkers. Het is daarom aan te raden om dit jaarlijks te bespreken tijdens het beoordelingsgesprek met de directeur-bestuurder.
Je bent niet alleen verantwoordelijk voor de sociale veiligheid van medewerkers, ook voor zzp’ers, vrijwilligers en stagiaires die werkzaamheden uitvoeren voor de stichting. En ook wanneer je hier misschien niet dagelijks aanwezig bent.
Het is jouw verantwoordelijkheid als werkgever om de sociale veiligheid te blijven benadrukken, ook als je denkt dat het al goed zit.
Wat kan ik doen om de sociale veiligheid in mijn organisatie te verbeteren?
Eerst moet je weten waar de risico’s in jouw organisatie zitten. Wordt er bijvoorbeeld veel in de avonden of weekenden gewerkt? Of maken jullie een tentoonstelling over een onderwerp dat gevoelig kan liggen? Komen er uit het medewerkersonderzoek signalen? Inventariseer de mogelijke risico’s en bekijk per situatie of jullie dit risico kunnen wegnemen of, wanneer dit niet mogelijk is, kunnen verminderen. Blijf hierover met alle betrokkenen in gesprek.
Wat is de rol van een vertrouwenspersoon?
Een vertrouwenspersoon is het aanspreekpunt voor opvang, advies, ondersteuning en begeleiding bij ongewenst gedrag. Je kunt bij een vertrouwenspersoon terecht als je seksueel grensoverschrijdend gedrag hebt meegemaakt, maar ook bij discriminatie, pestgedrag of agressie.
Een vertrouwenspersoon kan intern zijn of extern. Een interne vertrouwenspersoon is alleen aan te raden bij grote organisaties en in aanvulling op een externe vertrouwenspersoon. Iedere medewerker moet zich immers zonder risico bij de vertrouwenspersoon kunnen melden.
Het is niet aan te raden om iemand in een leidinggevende functie of een van de toezichthouders als vertrouwenspersoon aan te stellen aangezien zij, vanuit hun werkgeversrol, anders met eventuele klachten moeten omgaan dan van een vertrouwenspersoon verwacht wordt.
Meer informatie over het aanstellen van een vertrouwenspersoon vind je in ons artikel: een vertrouwenspersoon aanstellen; hoe doe je dat?
Welke organisaties houden zich binnen de culturele sector bezig met sociale veiligheid?
Voor de hele culturele sector is Mores opgericht. Zij zijn een steun- en adviespunt voor grensoverschrijdend gedrag in de culturele, creatieve en mediasector. Ze hebben als steunpunt een vangnetfunctie. Mocht je niet bij interne of externe vertrouwenspersoon van de eigen organisatie terecht kunnen, dan kun je bij een van de vertrouwenspersonen van Mores aankloppen. Daarnaast bieden ze advies voor organisaties uit de sector.
Er zijn echter nog veel meer organisaties die zich met sociale veiligheid bezighouden, een overzicht van deze organisaties is hier te vinden.
Wat is mijn rol als toezichthouder als het gaat om sociale veiligheid?
Als toezichthouder heb je drie rollen in de organisatie, die van toezichthouders, werkgever van de directeur-bestuurder en die van adviseur. Vanuit de rol als werkgever van de directeur-bestuurder ben je verantwoordelijk voor de sociale veiligheid van de directeur-bestuurder, zodat die hun werk goed en veilig kunnen uitvoeren. Als toezichthouder moet je er op toezien dat de directeur-bestuurder zorgt voor een sociaal veilige werkomgeving voor alle andere medewerkers in de organisatie.
Kan Cultuur+Ondernemen mij helpen?
Bij Cultuur+Ondernemen hebben we geen externe vertrouwenspersonen in dienst die je kunt inhuren, al kun je ons altijd om advies vragen zodat we je waar mogelijk kunnen doorverwijzen. Daarnaast organiseren we twee keer per jaar in samenwerking met Stichting Sociale Veiligheid Podiumkunsten en Drs. Alie Kuipers een webinar over de rol van de toezichthouder bij sociale veiligheid. Houd onze agenda in de gaten voor de data.
-
Stuur een e-mail naar Fleur Kronenberg fleur@cultuur-ondernemen.nl -
Bekijk de LinkedIn pagina van Fleur Kronenberg