Governance Code Cultuur Gebruiksaanwijzing Governance Code Cultuur 2027
Wat is de Governance Code Cultuur?
Kader voor goed bestuur en toezicht
De Governance Code Cultuur is een normatief kader voor de inrichting van bestuur en toezicht van culturele organisaties. De code is geen verzameling afvinkbare regels, maar bevat breed gedragen principes en aanbevelingen. Deze geven richting aan de manier waarop bestuurders en toezichthouders hun verantwoordelijkheden vormgeven en besluiten nemen. Met als doel: het versterken van de governance van culturele organisaties.
De code helpt culturele organisaties om een omgeving te creëren waarin kunst en cultuur kunnen groeien en bloeien. En waarin zij hun maatschappelijke en culturele doelstellingen kunnen realiseren. Toepassing van de code zorgt voor vertrouwen en duidelijkheid. Niet alleen binnen de organisatie, maar ook voor publiek, partners en financiers.
Zelfregulerend en niet vrijblijvend
De Governance Code Cultuur is, net als governance codes in andere sectoren, een vorm van zelfregulering. Naleving ervan is dus niet wettelijk verplicht. Maar dat betekent niet dat de code vrijblijvend is. De code beschrijft wat in de sector geldt als fatsoenlijk bestuur en toezicht, en volgt gangbare standaarden. De code is een aanvulling op wet- en regelgeving. Soms is er enige overlap, zodat duidelijk is hoe de aanbevelingen zich verhouden tot deze wetten en regels.
De code doet een beroep op de eigen verantwoordelijkheid van bestuurders en toezichthouders. Zij moeten invulling geven aan de principes van de code en daarop aanspreekbaar zijn.
Handvat voor het goede gesprek en basis voor vertrouwen
De code helpt bij de inrichting van organisaties, en nodigt bestuurders en toezichthouders uit om keuzes te maken, die bespreekbaar te maken en er verantwoording over af te leggen. Bijvoorbeeld bij lastige vraagstukken zoals belangenverstrengeling of bij conflicten tussen toezichthouders en bestuurders.
Dat vraagt om een voortdurende dialoog: binnen organisaties, tussen bestuurders en toezichthouders, en met belanghebbenden. Want goed bestuur en toezicht ontstaan niet alleen door regels en procedures, maar juist door er samen over te praten. Door erop te reflecteren en spanningen en dilemma's bespreekbaar te maken. Door te leren en te verbeteren.
Ook financiers kunnen de code gebruiken. Zo hanteren subsidiegevers van culturele organisaties naleving van de code vaak als voorwaarde voor het verstrekken van subsidies. Als culturele organisaties de code toepassen, geeft dit subsidiegevers het vertrouwen dat zij verantwoord omgaan met publieke middelen.
Zo gebruik je de code
Proportionele vertaling naar de praktijk
Er zijn twee varianten van de code:
- Een voor organisaties met een raad-van-toezichtmodel met acht principes.
- Een voor organisaties met een bestuur-directiemodel met zeven principes.
Die principes zijn vervolgens uitgewerkt in aanbevelingen. Hoe een organisatie de principes invult en de aanbevelingen toepast, kan verschillen. Een organisatie kan de code proportioneel toepassen: afhankelijk van de aard en omvang van de organisatie, de mate van volwassenheid en de omgeving waarin de organisatie functioneert. Daarom vraagt de code om een vertaling van de principes naar de eigen praktijk en vraagt zij om toe te lichten hoe de organisatie dat doet: pas toe én leg uit.
Niet alle aanbevelingen zijn voor alle organisaties en in alle omstandigheden relevant of werkbaar. Afwijken mag. Als een organisatie dat zorgvuldig en overtuigend kan uitleggen, voldoet ze nog steeds aan de code: pas toe óf leg uit.
Organisaties met een one tier board of andere rechtsvorm dan de stichting, zoals een vereniging of bv, kunnen de principes uit de code ook gebruiken. Wel moeten zij de uitwerking aanpassen aan hun situatie.
Goed om te weten
Aangesloten op de actualiteit
Deze code is een update van de Governance Code Cultuur uit 2019. De vernieuwde code sluit aan bij maatschappelijke ontwikkelingen en actuele inzichten over governance en wil de toepassing in de praktijk eenvoudiger maken. Dit is nieuw:
- Twee gelijkwaardige versies: voor het bestuur-directiemodel en voor het raad-van-toezichtmodel.
- Actuele thema’s, zoals ecologische duurzaamheid, sociale veiligheid en de betrokkenheid van interne belanghebbenden zijn explicieter gemaakt.
- Extra aanbevelingen voor grote organisaties, waaronder het opstellen van een toezichtvisie, een minimum van vijf toezichthouders, een plek voor een trainee en het vaststellen van een conflictregeling.
- Omschrijving van de onderwerpen waarover de organisatie zich in haar jaarverslag moet verantwoorden.
- Directe links naar handreikingen, voorbeelden en best practices op de website van Cultuur+Ondernemen. Deze zijn behulpzaam bij toepassing van de code in de praktijk, maar zijn geen onderdeel van de code.
Code van en voor de sector
De Governance Code Cultuur is van en vóór de culturele sector. Cultuur+Ondernemen is de penvoerder van de code. Deze update is tot stand gekomen in nauw overleg met de sector. Een begeleidingscommissie van mensen uit de sector en governancedeskundigen voorzag proces en inhoud telkens van waardevol commentaar.
Steeds opnieuw kijken hoe het beter kan
Governance is nooit af. Nieuwe inzichten op het gebied van governance, maatschappelijke ontwikkelingen en praktijkervaringen zullen blijven vragen om reflectie en vernieuwing. Deze code is daarom geen eindpunt, maar een uitnodiging aan bestuurders en toezichthouders én de sector om steeds opnieuw te kijken hoe het beter kan – en om daar gezamenlijk verantwoordelijkheid voor te nemen.