Verdieping Hoe New Dutch Connections structurele inkomsten werft uit meerdere domeinen: samenwerking als rode draad

New Dutch Connections geeft vluchtelingen en hun verhalen letterlijk en figuurlijk een podium. Dat doen ze met theaterproducties voor een breed publiek en met ontwikkelprogramma’s in het bedrijfsleven. De afgelopen twintig jaar bouwden zij aan een werkwijze waarin samenwerking met andere domeinen geen bijzaak is, maar het vertrekpunt. Het resultaat: structurele inkomsten uit zowel het culturele als het sociale domein, en langdurige partnerschappen waarin artistieke en maatschappelijke doelen elkaar versterken.

Steeds meer culturele organisaties werken samen met andere sectoren, zoals zorg of wetenschap. Financiering voor dit soort domeinoverstijgende initiatieven komt nu vooral uit de cultuursector. Dat kan anders: als alle betrokken domeinen meebetalen, wordt de samenwerking eerlijker en sterker. In dit artikel lees je een praktijkvoorbeeld van een organisatie die hiermee bezig is.

Vier uitgangspunten voor een duurzame samenwerking

“Een van onze langstlopende projecten is de theatervoorstelling As I Left My Father’s House”, vertelt Margriet Stuurman, zakelijk leider van New Dutch Connections. “Hierin delen drie personages met een christelijke, joodse en islamitische achtergrond hun vluchtverhaal. We spelen de voorstelling in theaters, in gebedshuizen, op aanvraag en in co-creatie. De locatie waar we spelen vormt een initiatiefgroep die actief onderdeel is van het proces.” New Dutch Connections brengt de artistieke en inhoudelijke expertise in, partners brengen lokale kennis, netwerken en draagvlak. Zo ontstaat telkens een nieuwe, lokaal relevante versie van dezelfde voorstelling. Het maakproces werd destijds (in 2010) gefinancierd door sociaal-culturele en religieuze fondsen; voor het spelen is er een financieringsmix die bestaat uit lokale en gemeentelijke fondsen, uitkoopsommen en partnerbijdragen.

Samenwerking staat centraal in de werkwijze van New Dutch Connections. De organisatie werkt vanuit vier uitgangspunten: co-creation, celebration, contribution, en consolidation. Co-creatie betekent dat doelgroepen, communities en partners al vóór de preproductie worden betrokken. Voorstellingen en programma’s ontstaan samen met lokale initiatiefgroepen en samenwerkingspartners. Celebration staat voor het eindproduct, een inclusieve viering van wat tijdens de co-creatie is opgebouwd. Contribution draait om impact na afloop: reflectie, nazorg en het versterken van duurzame verbindingen. Tenslotte richt consolidation zich op langdurige samenwerking, in plaats van eenmalige projecten. Deze uitgangspunten zorgen ervoor dat New Dutch Connections steeds opnieuw kan aansluiten bij verschillende contexten. De uitdaging? “Op deze manier samenwerken kost heel veel tijd. We beginnen lang van tevoren met de voorbereidingen, omdat het belangrijk is dat iedereen zich eigenaar voelt van het project. Wij zijn in 2024 begonnen met het co-creatieproces voor twee voorstellingen, die in oktober 2026 en maart 2027 in première gaan.”

Waarom partners zich langdurig verbinden

Naast de theaterproducties organiseert New Dutch Connections ontwikkelprogramma’s in het bedrijfsleven. Vanuit hun netwerk kwamen ze in contact met het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers), waarmee ze in 2008 het programma Ondernemen in je Eigen Toekomst startten. “Het doel was om voormalige alleenstaande minderjarige asielzoekers aan te moedigen om ondernemend en actief in het leven te staan. Al snel zagen we dat deze aanpak effectief was.” Dit programma groeide uit tot de ToekomstAcademie, een landelijk programma waarin vluchtelingen hun talenten ontwikkelen bij verschillende bedrijven.

Alle partijen halen iets uit de samenwerking. Voor bedrijven draagt het bij aan het vervullen van SROI-verplichtingen en het vinden van gemotiveerde talenten. Voor deelnemers vergroot het de kans op werk, stages of ondernemerschap. Voor ons draagt het bij aan onze missie om het netwerk van vluchtelingen te vergroten.

“Wij koppelen deelnemers voor drie maanden aan een bedrijf dat past bij hun ambities. Binnen het bedrijf krijgen ze een maatje en leren ze hard skills, zoals programmeren bij Accenture. Wij verzorgen de soft skills trainingen zoals cultuur-sensitieve communicatie en netwerken.” Inmiddels zijn diverse bedrijven betrokken bij het programma, waaronder ASML en Microsoft. “Alle partijen halen iets uit de samenwerking. Voor bedrijven draagt het bij aan het vervullen van SROI-verplichtingen (Social Return on Investment) en het vinden van gemotiveerde talenten. Voor deelnemers vergroot het programma de kans op werk, stages of ondernemerschap. Voor New Dutch Connections draagt het programma bij aan onze missie om het netwerk van vluchtelingen te vergroten, zowel sociaal als professioneel.” Zodoende heeft iedere partij er baat bij dat het initiatief slaagt, wat leidt tot een hogere betrokkenheid en langdurige verbintenis.

Waarde vertalen naar een ander domein

Des te belangrijker is het dat partijen begrijpen wat de samenwerking hen kan opleveren. Dat kan lastig zijn als je minder ervaring hebt in een bepaalde sector, beaamt Margriet. New Dutch Connections begon met theatervoorstellingen, maar toch kwam hun financiering aanvankelijk vooral uit de sociaal-maatschappelijke hoek. “Ik kom zelf niet uit de culturele sector, die kende ik helemaal niet. Ik moest de taal van de sector en culturele fondsen leren spreken en dat heeft lang geduurd. In het begin ging het bij ons heel sterk over het meten van onze maatschappelijke impact op zaken zoals sociale cohesie, werkgelegenheid of welzijn. Dat was ik gewend vanuit mijn eerdere werk. Cultuurfondsen willen hele andere dingen weten, zoals onze artistieke ontwikkeling, zegkracht of het publieksbereik. Ik had er moeite mee om dat uit leggen.”

Het leerproces versnelde toen New Dutch Connections een coproductie aanging met Theater Utrecht. Via deze partner werd de organisatie geïntroduceerd bij Fonds Podiumkunsten en het theaterfestivalcircuit. “Die introducties hielpen enorm om de taal en ongeschreven regels beter te begrijpen.” Inmiddels werken ze bij iedere meerjarenaanvraag samen met partners uit het culturele veld om plannen verder aan te scherpen. Sinds 2021 ontvangt New Dutch Connections meerjarige subsidie van Fonds Podiumkunsten – ruim tien jaar nadat ze begonnen met het werven van culturele projectsubsidies. Het illustreert hoeveel tijd en energie het kost om aansluiting te vinden bij een ander domein - en hoe belangrijk een samenwerkingspartner hierin is.

De gemeente Houten bespaarde dankzij Future Citizens ruim €80.000 aan uitkeringsgelden. Dat maakt de waarde heel inzichtelijk.

“De twee werelden komen samen in de theatervoorstelling Future Citizens. Daar vertellen professionele acteurs en muzikanten verhalen van succesvolle deelnemers van de ToekomstAcademie in een op verbinding gericht decor. Daarnaast delen regionale statushouders en asielzoekers live op het podium hun persoonlijke én professionele ambities.” Het artistieke team bestaat uit gerenommeerde schrijvers en ontwerpers; zij zorgen er met de kracht van de story-telling en de opbouw van het programma voor dat het publiek zich uitgenodigd voelt en zich graag wil verbinden met de nieuwkomers. Lokale ‘community builders’ koppelen de deelnemers vervolgens aan relevante contacten die hen verder kunnen helpen.

New Dutch Connections liet een uitgebreid impactonderzoek uitvoeren om de maatschappelijke effecten van Future Citizens te meten. In 2022–2023 vonden 141 voorstellingen plaats met 314 deelnemende vluchtelingen. Binnen drie maanden na deelname had 47% van hen een stage, werkervaringsplek, contract of eigen onderneming. “De gemeente Houten bespaarde dankzij Future Citizens ruim €80.000 aan uitkeringsgelden. Dat maakt de waarde heel inzichtelijk.” Tegelijkertijd kent impactonderzoek ook nadelen. Het vraagt om een aanzienlijke investering vooraf: niet alleen moet een onderzoeksbureau worden betaald, ook moet het programma al volledig worden uitgevoerd voordat de resultaten zijn gemeten. Pas achteraf blijkt of de investering zich terugbetaalt. In dit geval maakte het onderzoek het voor New Dutch Connections wel makkelijker om Future Citizens te pitchen bij andere gemeenten en theaters, omdat zij nu beter konden zien welke maatschappelijke én financiële waarde het programma oplevert.

Structurele financiering uit meerdere domeinen

De manier waarop New Dutch Connections samenwerkt, is direct terug te zien in hun financieringsmix. Van hun thuisbasis - gemeente Utrecht - ontvangt New Dutch Connections structurele subsidie vanuit zowel cultuur als welzijn. Bedrijven investeren in de ToekomstAcademie vanuit deelnamebijdragen en foundations. Daarnaast dragen maatschappelijke en culturele fondsen gelijkwaardig bij. Die brede financieringsmix is geen vooraf bedacht verdienmodel, maar het resultaat van jarenlang samenwerken en waarde zichtbaar maken. Door projecten samen te ontwikkelen, verantwoordelijkheid te delen en impact meetbaar te maken, ontstond bij partners de bereidheid om ook financieel bij te dragen. Niet incidenteel, maar structureel.

New Dutch Connections laat zien dat domeinoverstijgend financieren niet begint bij geld, maar bij gedeelde urgentie. Door consequent te werken vanuit hun vier uitgangspunten - co-creation, celebration, contribution, en consolidation - groeide hun missie uit tot iets waar meerdere domeinen samen investeren. Hun ervaring is dat duurzame financiering volgt op inhoudelijke samenwerking - niet andersom. Wie bereid is elkaars taal te leren spreken, doelen te verbinden en eigenaarschap te delen, vergroot niet alleen de maatschappelijke impact, maar ook de financiële toekomstbestendigheid van de organisatie. Daarmee vormt New Dutch Connections een inspirerend praktijkvoorbeeld voor culturele organisaties die domeinoverstijgend werken en hun financieringsmix willen verbreden.