Dossier Residencies

Even helemaal loskomen van je dagelijkse leven, je totaal onderdompelen in een andere cultuur of samenwerken met lokale kunstenaars of andere tijdelijke bewoners. Hoe klinkt dat? Als kunstenaar of creatieve maker is het fijn en inspirerend om soms voor een periode in een andere omgeving aan je project of idee te kunnen werken. Residencies bieden deze mogelijkheden, in binnen- en buitenland. Wat is een artist-in-residence? Hoe vind je een residence die bij je past? En hoe bekostig je een residence? Je leest het in dit dossier.

Inhoudsopgave

Wat is een artist-in-residence?

Een artist-in-residence is een kunstenaar of creatieve maker die wordt uitgenodigd om tijdelijk een woon- en werkplek te betrekken los van haar of zijn bekende omgeving. Dit geeft hen de gelegenheid om onderzoek te doen, nieuw werk te creëren of tentoonstellingen voor te bereiden. Soms staat ook het ontmoeten van andere culturen, kunstenaars, materialen of leefomgevingen centraal.

Sommige artist-in-residence-programma's worden opgezet door culturele instellingen. Andere programma's zijn door gespecialiseerde fondsen opgezet als onderdeel van een uitwisselingsprogramma. Soms is het een particulier programma. De relatie tussen de 'bewoner' en de gastheer is vaak een belangrijk aspect van een programma. Soms zijn de tijdelijke bewoners betrokken bij een lokale gemeenschap door het geven van presentaties, workshops, of door samen te werken met lokale kunstenaars of het grote publiek. Andere locaties zijn juist afgelegen, om geconcentreerd te kunnen werken en te reflecteren.

Hoe vind je een residence?

Residencies zijn er in verschillende vormen, voor verschillende disciplines en in binnen- en buitenland. De volgende websites helpen je bij het vinden van een passende residence:

  • Platform Werkplaatsen biedt kunstenaars een overzicht van een groot aantal residencies in Nederland en Vlaanderen. Op hun website kun je residencies zoeken op basis van de naam, de locatie of de gewenste techniek.
  • Via TransArtists van Dutch Culture heb je toegang tot een omvangrijke internationale database van residencies. Dutch Culture heeft dit netwerk zorgvuldig opgebouwd. Met alle residencies zijn duidelijke afspraken gemaakt over de verdeling van de kosten. Per residence kan je zien wat wordt betaald door de host van de residence en welke kosten je zelf moet betalen. Ook kan je zien hoe lang je in de residence kan verblijven en wat er in die tijd van je verwacht wordt.

    Sommige residencies stellen geen kaders voor de duur van de periode en de beoogde artistieke invulling of productie, bijvoorbeeld in de vorm van een afsluitende presentatie. Andere residencies hebben een specifiek doel: een kunstwerk, expositie, workshop, samenwerking of andere specifieke opdracht.
  • De International Support Index is een gids voor professionals, organisaties en consortia die werkzaam zijn in de creatieve industrie en hun werkpraktijk internationaal willen positioneren. De gids biedt een overzicht van Nederlandse fondsen, subsidies, residencies en andere regelingen die kunnen helpen of ondersteunen bij het realiseren van verschillende internationale ambities.

Postacademische opleidingen

Een bijzondere categorie van residencies in Nederland vormt een viertal postacademische opleidingen voor met name de beeldende kunst. Zij voorzien in een residence voor de duur van de opleidingsperiode.

Jan van Eyck Academie

De Jan van Eyck Academie in Maastricht stelt residencies beschikbaar voor kunstenaars, (fashion) designers, curatoren, fotografen, architecten, schrijvers en critici. De periode voor een residence is 6 of 12 maanden. Het doel van de Jan van Eyck Academie is om de makers van deze disciplines op de korte en lange termijn de ruimte te bieden hun talenten te verkennen en te verbeteren. Dit gebeurt in de praktijk door te maken, te leren en elkaar te inspireren.

Voor meer informatie over de selectieprocedure kan je terecht bij Jan van Eyck Academie.

De Ateliers

Organisatie De Ateliers biedt kunstenaars ruime ateliers in Amsterdam voor een periode van 2 jaar. Als kunstenaar heb je hier heel veel vrijheid. Je mag je eigen werktijden bepalen en het pand is 24 uur per dag open. De werkplaatsen bieden de mogelijkheid tot het werken met hout, metaal, kunststoffen, analoge fotografie en geluidsgeïsoleerde ruimtes. Aan het einde wordt ook de mogelijkheid geboden je gemaakte werken tentoon te stellen. Ook biedt De Ateliers de mogelijkheid tot het huren van een kamer in Amsterdam.

Voor meer informatie en aanmelding voor de selectierondes kun je De Ateliers raadplegen.

Europees Keramisch Werkcentrum

Sundaymorning@ekwc (Europees Keramisch Werkcentrum) in Oisterwijk biedt kunstenaars werkruimtes die geschikt zijn voor bewerking van keramiek, hout, metaal, gips en glazuur. Specialisten zullen je begeleiden bij het uitvoeren van jouw projectplannen. Deze ruimtes en begeleiding worden aangeboden voor periodes van 12 weken. Om in aanmerking te komen voor de beurs moet je een academische opleiding hebben genoten en minimaal 2 jaar als onafhankelijke professional aan het werk zijn.

Voor meer informatie en aanmelding voor de selectierondes kan je Sundaymorning@ekwc raadplegen.

Rijksacademie

De Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam richt zich op het ontwikkelen van talent in de beeldende kunsten. Zij selecteert en faciliteert toptalent en biedt de geselecteerde kunstenaars een platform voor verdere ontwikkeling en verdieping van het werk. Ook presentatie van het werk en aansluiting op het internationale netwerk maken deel uit van het tweejarige residency-programma. Voor veel oud-residents heeft een verblijf aan de Rijksakademie geleid tot hun internationale doorbraak.

De Rijksakademie biedt circa 50 kunstenaars een residency-plaats voor maximaal 2 jaar met als doel ruimte te bieden voor onderzoek, experiment en productie. Naast faciliteiten als een eigen atelier, werkbudget en stipendium is er een onderzoeks- en productie-infrastructuur. Er is geen vast programma, overheersende stijlopvatting of ideologie. De Rijksakademie biedt tijd, mensen en mogelijkheden.

Voor meer informatie en aanmelding voor de selectierondes kan je de Rijksacademie raadplegen.

Hoe bekostig je een residence?

Residencies bieden hun faciliteiten en vormen van begeleiding doorgaans geheel of gedeeltelijk kosteloos aan. Dat kan je zien als een vorm van financiering in natura. Soms verstrekken ze een budget voor materiaal- en productiekosten of zelfs een tegemoetkoming in de kosten van levensonderhoud. Veel residencies vragen ook om een eigen bijdrage of gaan ervan uit dat je bepaalde kosten, zoals bijvoorbeeld de reiskosten, voor eigen rekening neemt. Voor dat deel zal je dan zelf voor een passende financieringsmix moeten zorgen.

Er bestaan enkele regelingen voor het financieren van een residence:

  • Bij Fonds Kwadraat kan je een lening aanvragen om een residence te bekostigen. Denk er wel goed over na of je maandelijkse lasten het toelaten om een lening aan te gaan.
  • Bij het Mondriaan Fonds kan je de regeling Bijdrage Gastateliers aanvragen.

Je kan een residence ook onderdeel maken van een project dat je aan het doen bent.

Meer informatie over het vinden van een passende financieringsmix voor je idee of project? Bekijk ons advies voor kunstenaars en creatieve makers: de uitvoering van je idee