Ervaringsverhaal Ewerdt Hilgemann en Antoinette de Stigter over investeerders.

Het is méér dan een zakelijke transactie, investeerders voelen zich onderdeel van het project

Als ze terugdenken aan die dag in 2010 dat ze een mail uit New York ontvingen, beginnen Ewerdt Hilgemann en Antoinette de Stigter meteen te glunderen. In die mail stond de vraag om een plan te maken voor een expositie op de groenstrook van Park Avenue.

Op die chique boulevard in New York stonden eerder werken van grote kunstenaars als Jean Dubuffet en Fernando Botero. Nu zou Hilgemann er zijn kenmerkende beelden kunnen neerzetten: enorme metalen dozen die hij laat imploderen door de lucht eruit te zuigen met onvoorspelbare vormen als resultaat. Meedoen met de eredivisie, zo voelde de uitnodiging voor hem. Ook zijn vrouw en zaakwaarnemer Antoinette de Stigter was meteen enthousiast. “Als je op die leeftijd wordt uitgenodigd om zo’n project te doen is dat een bevestiging van je oeuvre.”

Slapeloze nachten en rotsvast vertrouwen

Triple NY, installation view Park Avenue, 2014
Triple NY, installation view Park Avenue, 2014

Toch zeiden ze niet meteen ja op het verzoek, want er hing een nogal duur prijskaartje aan. Het is dan wel een uitnodiging, maar de kunstenaar wordt geacht zelf de productiekosten, het transport, de installatie en de verzekering te betalen. De Stigter: “Ze verwachten dat iemand een netwerk heeft om het financieel aan te kunnen. Voorgangers hadden vaak grote galeries achter zich staan, maar voor ons was het een enorme uitdaging omdat we nooit zo commercieel dachten.” Hilgemann lag er wakker van: konden ze het betalen? De Stigter stelde hem gerust: “Ik heb altijd een rotsvast vertrouwen: waar een wil is, is een weg. Dat heeft ons vaak gered.”

Het is kenmerkend voor hun samenwerking sinds zij vijftig jaar geleden verliefd werden. De Stigter: “Ik had een administratieve vooropleiding en haast vanzelfsprekend ging ik zijn zaken doen.” Hij bedenkt en creëert de kunstwerken; samen bespreken ze de productiestrategie en de financiering. Hilgemann: “Ik sta in de steven van het schip en zij moet mij soms afremmen”. De Stigter schiet in de lach: “Dat valt best mee, soms zeg ik: niet alles tegelijk, prioriteiten stellen. Dat is ook gezond, anders heb je te veel afval”. Maar deze keer zei ze: we gaan ervoor!

artZ
Antoinette en Ewerdt op een van de kunstwerken

Mensen van de zestiger jaren

Bevriende kunstenaars waarschuwden het niet te doen, het zou levensgevaarlijk zijn met die hoge prijzen daar in het verre Amerika. Hilgemann: “Nederlanders zijn voorzichtig, tonnen investeren in een expositie doet men hier niet zo gauw.” De Stigter: “Ik denk dat Nederlandse kunstenaars ontzettend verwend zijn. Als ze iets doen, denken ze dat het geld ergens anders vandaan moet komen. Niet: ik wil het doen en ik regel wel iets.” Zij hebben samen altijd de houding gehad om het zelf te rooien. “Wij zijn mensen van de zestiger jaren en er bestonden geen regelingen. Kunstenaars hielpen elkaar, ruilden kunst en ondernamen zelf.”

Dus vlogen ze naar New York en liepen Park Avenue diverse keren op en neer om de maten en mogelijkheden van de omgeving in zich op te nemen. Terug in Nederland maakte Hilgemann modellen die hij in het groot zou willen uitvoeren. Het kwam erop neer dat ze 500.000 euro nodig hadden voor de productie en 200.000 euro voor alle bijkomende kosten. Dat betekende dat ze zeven ton moesten verzamelen. Waar konden ze dat bedrag vandaan halen?

Ja, ze vroegen op advies óók subsidie aan bij het Mondriaanfonds, maar kregen pas na zestien maanden wachten een negatief antwoord. In de tussentijd sprak Hilgemann in zijn Rotary club over het project met oud-ondernemer Ton Risseeuw, de oprichter van IT-bedrijf Getronics én fan van zijn beelden. Hilgemann: “Hij was ook een selfmade-man. Dat soort ondernemers kunnen aanvoelen dat je dit risico als kunstenaar neemt.” Risseeuw stelde voor om geldschieters te zoeken in hun eigen netwerk die één of meer participaties van 5.000 euro wilden afnemen. “Een kansrijke en niet te ingewikkelde constructie”, zei Risseeuw daarover destijds in NRC Handelsblad: “Je vist in een vijver met betrokken kandidaten.”

Huis en galerie als onderpand

De tien crowd funders en andere private investeerders zijn allemaal liefhebbers van Hilgemann, maar geen mecenassen, benadrukt De Stigter: “Ze zeiden niet ‘hier heb je geld’, maar: als ik meedoe, wat levert het mij dan op?” Ze heeft hen beloofd het geld in elk geval terug te betalen, mét rendement als er voldoende beelden verkocht zouden worden. Als onderpand legden Hilgemann en De Stigter hun hele hebben en houwen in, tot hun eigen huis aan toe. Hilgemann: “Zij heeft zelfs gezegd: als het allemaal niet lukt dan verkoop ik gewoon mijn galerie.” De Stigter, eigenaar van galerie Art Affairs, knikt: “Natuurlijk is het niet niets om je huis en galerie in te zetten. We zijn geen pokeraars maar als we iets willen dan gaan we ervoor! En het voordeel is: ik kan me distantiëren van bezit.”

Hun avontuurlijke plan voor Park Avenue wekte vervolgens de aandacht van investeerders buiten hun eigen kring. Hilgemann: “Ik heb door dit project rijke Nederlanders leren kennen die denken: ‘een kunstenaar die de ballen heeft risico te nemen wil ik wel helpen’. Zo maakte hij in aanloop naar Park Avenue onder andere een beeld voor ex-bankier Rijkman Groenink en kocht het Kröller-Müller Museum een beeld van hem. Ook een Amerikaans reisbureau werd getriggerd door het nieuws en wilde bij hen langskomen met verzamelaars en museummensen. Hilgemann wijst om zich heen in hun mooie maar niet al te ruime Amsterdamse appartement: “Stel je voor: in deze ruimte stonden 24 Amerikaanse miljonairs!” Ze bleven twintig minuten en vlak voor ze vertrokken stond er een rijtje mensen: mogen we ook wat kopen? Zo was er een dame die alvast een groot beeld wilde kopen dat op Park Avenue zou komen te staan, omdat ze daar een huis had dat op dat beeld zou uitkijken. Hilgemann: “Ik heb nog nooit eerder binnen een uur meer dan drie ton omgezet” Een groot deel van de investering was daarmee al gedekt. En zo kwamen er steeds meer geldschieters op hun pad die zonder New York niet de noodzaak hadden gevoeld om te investeren.

Threesome Noble
'Threesome NY', installation view Park Avenue 2014

Bijzonder etentje

Hoewel deze manier van geld inzamelen nieuw voor hen is - aanvankelijk vond De Stigter ‘crowd funding’ maar een modewoord waar ze weinig fiducie in had - past het wel bij hun levensvisie die voortkomt uit het gemeenschappelijke gevoel dat ze hadden in de jaren zestig. De Stigter: “Wij stellen ons niet commercieel op. Bijna al onze relaties en klanten zijn vrienden geworden. Er is meer dan alleen een zakelijke transactie, men voelt zich onderdeel van het project.” Na de expositie in New York nodigden ze bijvoorbeeld alle geldschieters uit voor een etentje. “Het was een heel bijzondere avond, waarbij duidelijk werd dat de mensen zich echt betrokken voelden bij het project”, vertelt Hilgemann. “Ze zeiden: zo komen we elkaar niet vaak tegen.” En hoewel het hen daar niet alleen om ging, leverde het financieel ook echt iets op. Bijna alle participanten kochten van hun bijdrage een beeld, dat ze voor de helft van de prijs konden krijgen en sommigen kochten zelfs méér dan dat. Slechts twee investeerders wilden gewoon hun geld terug.

Winst werd er overigens nog niet gemaakt, dat was voor Hilgemann en zijn vrouw wel een teleurstelling maar ook wel verklaarbaar. De Stigter: “De beelden zijn enorm groot en duur, die koop je niet zomaar.” Op de langere termijn levert het project hen wel veel op als visitekaartje. “Mensen zeggen nu: oh Hilgemann die kan zulke grote dingen maken, misschien kunnen we hem vragen.” Zo had hij zelfs recentelijk in twee maanden tijd acht tentoonstellingen over de hele wereld en staat hij voor het eerst op Art Zuid.

Tips

Gevraagd naar advies aan jonge kunstenaars slaat De Stigter eerst haar ogen ten hemel. Alles is zo commercieel geworden dat ze nieuwkomers niet benijdt. Dan: “We moeten weer terug naar de houding van de zestiger jaren, doe het met elkaar. Want je kunt niet verwachten dat het alleen maar van de overheid komt.” Hilgemann: “Ik heb veel lesgegeven aan jongelui en zei altijd tegen hen: ga erop uit, Nederland is te klein. Mijn studenten wilden niet eens een jaar naar het buitenland, bang om de aansluiting hier te missen. Laat die trein toch doordenderen, je zult rijker terugkomen dacht ik dan. In Nederland alleen had ik het niet gered.”

Allebei zien ze internationale beurzen als een belangrijk podium om jezelf te manifesteren. De Stigter: “Ik heb aan meer dan honderd internationale beurzen deelgenomen. Daar dank ik mijn netwerk aan, zoals bijvoorbeeld ook het contact met de Magnan Metz Gallery die een onmisbare rol speelde voor de expositie op Park Avenue.” De stad New York wilde met een agent in Amerika werken vanwege de aansprakelijkheid en Magnan Metz had ervaring met exposeren op Park Avenue. “Zij hebben onder andere de verzekeringen geregeld, de zes zeecontainers ingeklaard en voor de installatie op Park Avenue gezorgd. Zonder hen hadden we het niet kunnen doen.”

Goede contacten, of je het nou vriendschap of goede PR noemt, komen steeds terug in het succesverhaal van Ewerdt Hilgemann en Antoinette de Stigter. Want hoewel hun geldschieters ook uit eigenbelang investeerden, is kunst volgens hen te onzeker om het enkel voor het geld te doen. De Stigter: “Betrokkenheid en een gemeenschappelijk gevoel om een project mogelijk te maken is essentieel.”

Financieel Ecosysteem Cultuur

Cultuur+Ondernemen draagt bij aan een gezond Financieel Ecosysteem Cultuur. In de aankomende periode besteden we meer aandacht aan verschillende mensen uit dit ecosysteem. In het ecosysteem staat de verbinding tussen kennisdeling, netwerken en financieringsmogelijkheden centraal.

Pauline Rudolph

Pauline Rudolph

Projectmedewerker financiële faciliteiten